İSTANBUL'DA ROMA İMPARATORLUĞU'DAN KALAN TEK ESER: KIZ KULESİ

Kız Kulesi, MÖ 5.yy’da Yunanlar tarafından İstanbul Boğazı’nın Üsküdar Salacak sahiline yakın bir noktaya yapılmaıştır. Üsküdar’da, Roma İmparatorluğu’ndan kalma tek mimari eserdir. Tarih boyunca farklı amaçlarla kullanılmış ve hakkında çokça rivayetler üretilmiştir. Şimdi biz de önce tarihine sonra efsanelerine bir göz atalım…
 Tarih: 12-03-2019 06:09:37
İSTANBUL'DA ROMA İMPARATORLUĞU'DAN KALAN TEK ESER: KIZ KULESİ

Kız Kulesi, MÖ 5.yy’da Yunanlar tarafından İstanbul Boğazı’nın Üsküdar Salacak sahiline yakın bir noktaya kurulmuştur. Üsküdar’da, Roma İmparatorluğu’ndan kalma tek mimari eserdir. Tarih boyunca farklı amaçlarla kullanılmış ve hakkında çokça rivayetler üretilmiştir.

Kız Kulesi - Gece

Haldun Hürel, yaptığı araştırmalara dayanarak “sala” kelimesinin köy anlamında kullanıldığını ifade eder. Salacak ise küçük köy – şirin köy anlamındaki “salacık”tan türemiş. Yani muhtemelen burası geçmiş dönemde küçük bir köy idi. Kız Kulesi’ne de daha ziyade bu köyden ulaşılıyordu, tıpkı bugünkü gibi..

Antik Dönemde Kayalıklar

Resmi kaynakları baz alan tarihçiler, Kız Kulesi’nden ilk defa MÖ 400’lü yıllarda bahsedildiğini belirtirler. Bilindiği kadarıyla deniz ticareti için bir gümrük noktası olarak kurulmuştur. Kuran ise Atinalı bir komutandır. Atina, o dönem önemli ve bölgede hakim bir Yunan şehir devleti idi. Yüzyıllar boyunca bu küçük kayalığın, kendisine yüklenen bu görevi yerine getirdiği bilinen bir gerçektir. Bununla ilintili bir de efsane vardır, aşağıda anlatacağım.

Yalnız şunu belirtmekte fayda var, Kız Kulesi, hakkında çokça söylenti ve rivayet olan fakat kesin bilgisi en az olan İstanbul eseridir. Bunu şunun için belirtiyorum, burasının bir dalga kıran olarak inşa edildiğini iddia eden tarihçiler de var. Tabi en çok kabul gören bilgi, yukarıda yazdığım ilk anlatıdır..

Roma Devrinde Kız Kulesi

Yüzyıllar sonra yani Byzantion, Konstantinopolis olduktan sonra buraya ilk kule dikilir. Romalı tarihçilere göre bu ilk kuleyi yaptıran kişi, Roma tarihinde önemli bir hanedanlık olan Komnenos hanedanından, İmparator Manuel Komnenos’tur (1143 – 1180). Bazı kaynaklarda kulenin yapım tarihi olarak 1110 denir fakat bu Aleksios Komnenos dönemine denk gelir ki onun dönemini anlatan tarihçiler, Kız Kulesi’nden hiç bahsetmezler..

İmparator Manuel’in bu kuleyi yaptırmasında 2 neden vardı: İstanbul Boğazı’nı denetim altına almak ve ticari gemilerden vergi almak. Bunu desteklemek için de kule ile Avrupa sahili arasına kalın bir zincirin çekildiği, zincirin batmaması için onlarca sal kullanıldığı yazılır. Bir anlatıda ise ilk kulenin, tüm çabalara rağmen zincirin ağırlığını kaldıramadığı ve yıkıldığı söylenir..

Kız Kulesi - Gündüz

Boğazın kontrol altına alınması amacıyla dedim ama burada şunu hatırlatayım; Kız Kulesi, İstanbul’un fethi esnasında önemli bir görev üstlenmemiştir. Yalnızca Venedikli bir komutanın emrinde küçük bir birlikle istihkam edilmiş. Zira son birkaç yüzyıldır bozulan Roma maliyesi, kulenin önem kaybetmesine neden olmuştu. Bu nedenle o meşhur zincir, 1453 yılında Haliç’e çekilmiştir..

Roma devrinde kule, tıpkı Osmanlılarda da olacağı gibi zaman zaman bir sürgün ve tecrit yeri olarak kullanılmıştır. Şehirde yaşayan Romalılar ise kule hakkında pek çok hikaye anlatmış ve efsaneler türetmişler. Hatta kuleye dönem dönem bu hikayelere göre isimler vermişlerdir..

Osmanlı İmparatorluğu’nda Kız Kulesi

Osmanlılar Kız Kulesi’ne “imparatorluk” sıfatıyla birlikte sahip oldular. Yani gücünün doruk noktasına yaklaşırken! Dolayısıyla ne şehri fetheden Fatih Sultan Mehmet Han ne de diğer padişahlar burayı savunma amaçlı kullanmadı. Zaten Rumeli ve Anadolu Hisarları varken gerek de yoktu..

Fatih dönemi tarihçileri, burada sultanın emriyle yeni bir kule yapıldığını yazarlar. Ne amaçla kullanıldığını kesin olarak öğrenemedim. Muhtemelen yine gümrük kulesi olarak vazife yapmış olmalı. Bu kule, zaman zaman diğer yazılarımda da hatırlattığım ve İstanbulluların “Küçük Kıyamet” dedikleri 1509 depreminde zarar görmüş. Yine bir çok eseri onaran dönemin meşhur mimarı Hayrettin tarafından onarılmış. Bundan yaklaşık 200 yıl sonra ise fener olarak kullanılmaya başlandı. Bu seferde kullanılan kandil yağı nedeniyle tutuştu ve yandı. Yerine yapılan yeni kule ise kagir olarak inşa edildi..

Kız Kulesi - Havadan

Kız Kulesi, çeşitli dini ve diplomatik törenlerde top atışı için de kullanıldı. Kimi Sultanlar ise burayı bir seyir mekanı ya da dinlenme alanı olarak kullandılar. Bir hikayeye göre Sultan 1.Abdülhamit, burada rüzgar ve dalga sesleriyle neredeyse sabahlamıştır. 1.Mahmut ise Kız Kulesi’nde, rüşvet aldığı iddia edilen bir Darüssade ağasını idam ettirmiştir.

Kız Kulesi’nin bana göre en ilginç görevi, 19.yy’da İstanbul’da yayılan bir veba salgını esnasında hastaların tecridi için kullanılması olmuş.

Cumhuriyet ve Kız Kulesi

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından hemen önce kule tekrar deniz feneri olarak kullanılmaya başlandı. 1940’larda zemini sağlamlaştırıldı. 1980’lerin başında askeri amaçlı radar istasyonu olarak görev yaptı. Şu anda ise özel bir şirket tarafından seyir mekanı ve restoran olarak işletilmektedir.

Kız Kulesi Efsaneleri

Yukarıda belirttiğim gibi Kuz Kulesi, belki de hakkında en çok efsane türetilen İstanbul eserlerinden biridir. Yunanlar, Romalılar ve Osmanlılar ayrı ayrı efsaneler anlatmışlar, bu hikayelere göre de kuleye isimler vermişler.

Mesela Yunanlar buraya Damalis Kulesi derlermiş. Nedeni ise en başta yazdığım gibi buralar o dönem Atinalılarınmış. Atina Kralı Hares’in çok güzel bir eşi varmış. Salacak sahilini çok sevdiğinden öldüğünde onu buraya gömdürmüş. Yunanlarda bu nedenle sahile Damalis sahili, kuleye de Damalis kulesi demişler. Hatta eğer doğruysa bir de heykeli varmış Kraliçe Damalis’in kayalıklarda..

 

Hero ve Leandros Efsanesi

Hero, Yunan mitolojisinde aşk ve güzellik tanrıçası olarak tanımlanan Afrodit’in rahibelerinden biridir ve Kız Kulesi’nde görev yapmaktadır. Rahibe olması nedeniyle aşka yasaklıdır ve erkeklerle ilişkisi yoktur..

Bir gün yıllardır kaldığı kuleden bir tören için karşıya geçer. Orada Leandros adında başka bir rahip ile karşılaşır ve ona ilk görüşte aşık olur. Rahip Leandros da aynı duygulara kapılır. Görüşebilmelerinin tek yolu, Leandros’un boğazın soğuk ve akıntılı sularını geceleri yüzerek aşmasıdır. Bir süre bu şekilde aşk yaşayan çiftin hikayesi, rüzgarlı bir gece Hero’nun sevgilisine yol göstermesi için yaktığı fenerin sönmesiyle son bulur. Karanlıkta yolunu kaybeden Leandros boğularak ölür. Efsaneye göre bu duruma gözleriyle şahit olan Rahibe Hero, yaşadığı acıya dayanamaz ve o da kendini boğazın sularına bırakarak hayatına bir son verir.

Bu efsaneye dayanarak Romalılar burayı, Leandros Kulesi olarak adlandırmışlar..

Sepetteki Zehirli Yılan Efsanesi

Bir diğer Kız Kulesi efsanesi, sepetle birlikte kuleye gelen zehirli yılanı anlatır. Yalnız bu efsanenin hem Yunan – Roma hem Türk türevleri vardır. Kronolojik olarak anlatalım..

Kralın Eşi

Kız Kulesi - Osmanlı Devleti

Eski çağlarda Romalı bir imparatora, falcılar tarafından eşinin öleceği söylenir. O da kraliçesini korumak için Kız Kulesi’ne yerleştirir. Kendisinden ve özel hizmetlilerden başka kimsenin yanına girmesine izin vermez. Yine de kaderin önüne geçemez ve kraliçeye gönderilen yiyecek sepetinin içinden çıkan yılan onu orada sokarak öldürür..

Hanım Sultan

Bu hikayeye göre ise Selçuklu Sultanlarından biri, rüyasında çok sevdiği kızının bir yılan tarafından ısırılarak öleceğini görür. Vesveseye kapılan sultan, kızını kuleye yerleştirir. Kendisi dahil kimsenin kuleye girip çıkmasına izin vermez. Hatta su ve süt dahi özel borularla akıtılır adacığa. Derken yıllar sonra hanım sultan hastalanır. O güne dek bilinen en iyi hekim tarafından zar zor iyileştirilir genç kız. Bunun üzerine pek çok farklı yerden hanım sultana hediyeler yollanır, bunların arasında da bir sepet üzüm vardır. Üzüm sepetinin içine gizlenmiş olan yılan, o gece hanım sultanı zehirleyerek ölümüne neden olur..

Battal Gazi Efsanesi

Bir başka Türk Kız Kulesi efsanesi de Seyyid Battal Gazi hakkındadır. Battal Gazi, dönemin İslam Halifesi Harun Reşid’in ordusuyla İstanbul kuşatmasına katılır. Kuşatmadan sonuç alamayan İslam ordusu geri çekilirken Battal Gazi, Üsküdar’da kalmaya devam eder. Çünkü tekfurun kızına aşıktır. Ancak Üsküdar tekfuru, imparatorun izniyle kızını kuleye hapsederek onu Battal’dan koparmaya çalışır. Bunun üstüne Seyyid Battal, bir gece Kız Kulesi’ni basarak hem tekfurun kızını hem de kuledeki hazineleri alarak kaçar. Meşhur, “atı alan Üsküdar’ı geçti” deyiminin de bu efsaneye dayandığı söylenir..

Etiketler
  Bu haber 209 defa okunmuştur.   Kaynak: TARİHİİSTANBUL
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER İSTANBUL Haberleri
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 25 17 2 6 40 12 57 +28
2 Galatasaray 24 13 4 7 47 25 46 +22
3 Beşiktaş 24 11 5 8 47 32 41 +15
4 Trabzonspor 25 11 7 7 44 36 40 +8
5 Atiker Konyaspor 24 8 5 11 30 25 35 +5
6 Yeni Malatyaspor 25 9 9 7 34 32 34 +2
7 Sivasspor 25 9 9 7 37 37 34 0
8 Kayserispor 24 8 8 8 23 30 32 -7
9 Antalyaspor 24 9 10 5 26 36 32 -10
10 Alanyaspor 24 9 11 4 26 29 31 -3
11 MKE Ankaragücü 25 9 12 4 26 38 31 -12
12 Kasımpaşa 24 9 12 3 41 46 30 -5
13 Çaykur Rizespor 24 6 8 10 32 33 28 -1
14 Fenerbahçe 25 6 9 10 30 36 28 -6
15 Bursaspor 25 5 7 13 22 28 28 -6
16 Göztepe 24 8 14 2 26 33 26 -7
17 BB Erzurumspor 24 4 10 10 25 32 22 -7
18 Akhisarspor 25 5 14 6 25 41 21 -16
Takım O G M B A Y P AV
1 Ümraniyespor 13 9 3 1 21 10 28
2 Denizlispor 12 8 2 2 24 9 26
3 Altınordu 13 7 2 4 24 9 25
4 Gençlerbirliği 11 8 2 1 21 7 25
5 Adana Demirspor 13 6 3 4 21 11 22
6 Osmanlıspor FK 13 7 5 1 16 11 22
7 Gazişehir Gaziantep FK 13 6 4 3 19 10 21
8 Eskişehirspor 13 5 2 6 15 13 21
9 Hatayspor 12 5 2 5 16 8 20
10 Balıkesirspor Baltok 11 6 3 2 15 11 20
11 İstanbulspor 11 5 3 3 19 19 18
12 Boluspor 12 4 4 4 15 12 16
13 Altay 12 4 5 3 12 12 15
14 Adanaspor 12 3 4 5 16 14 14
15 Giresunspor 12 4 6 2 15 17 14
16 Afjet Afyonspor 12 3 5 4 15 20 13
17 Elazığspor 12 2 7 3 13 19 9
18 Kardemir Karabükspor 13 0 11 2 6 32 2
Takım O G M B A Y P AV
1 Fatih Karagümrük 13 10 1 2 27 10 32
2 Manisa BBSK 12 9 1 2 30 8 29
3 Tuzlaspor 13 9 3 1 30 8 28
4 Menemen Belediyespor 13 8 1 4 29 15 28
5 Sivas Belediyespor 13 7 3 3 22 16 24
6 Bandırmaspor 12 6 4 2 17 12 20
7 Etimesgut Belediyespor 12 5 2 5 16 12 20
8 Kahramanmaraşspor 13 6 5 2 15 15 20
9 Şanlıurfaspor 12 5 3 4 15 12 19
10 Pendikspor 12 4 2 6 18 15 18
11 Kırklarelispor 13 4 4 5 16 15 17
12 Zonguldak Kömürspor 12 4 3 5 10 10 17
13 Tarsus İdman Yurdu 12 4 4 4 19 23 16
14 Bak Spor 12 3 3 6 12 16 15
15 Fethiyespor 13 2 4 7 9 14 13
16 Konya Anadolu Selçukspor 12 2 4 6 17 25 12
17 Darıca Gençlerbirliği 13 3 7 3 11 22 12
18 Tokatspor 13 3 8 2 11 16 11
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 12 8 0 4 24 10 28
2 Nevşehir Belediyespor 12 7 1 4 27 12 25
3 Hekimoğlu Trabzon 11 7 1 3 15 7 24
4 Karaköprü Belediyespor 12 7 3 2 23 13 23
5 Şile Yıldızspor 11 7 3 1 27 13 22
6 Tire 1922 12 5 0 7 16 8 22
7 Ergene Velimeşe 12 6 3 3 18 10 21
8 Artvin Hopaspor 12 4 1 7 11 5 19
9 Silivrispor 12 5 4 3 13 8 18
10 Erzin Belediyespor 12 4 3 5 18 13 17
11 Kozan Belediyespor 12 3 2 7 12 11 16
12 Yomraspor 12 3 2 7 12 11 16
13 Batman Petrolspor 11 4 4 3 11 14 15
14 Gebzespor 12 3 4 5 12 10 14
15 Büyükçekmece Tepecikspor 12 4 6 2 12 15 14
16 Erbaaspor 11 3 4 4 14 10 13
17 Körfez Spor Kulübü 12 1 8 3 8 26 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 10/03/2019 Alanyaspor vs BB Erzurumspor
 10/03/2019 Çaykur Rizespor vs Kayserispor
 10/03/2019 Göztepe vs Kasımpaşa
 10/03/2019 Beşiktaş vs Atiker Konyaspor
 11/03/2019 Galatasaray vs Antalyaspor
 15/03/2019 Fenerbahçe vs Sivasspor
 16/03/2019 Atiker Konyaspor vs Çaykur Rizespor
 16/03/2019 Akhisarspor vs Kasımpaşa
 16/03/2019 BB Erzurumspor vs Trabzonspor
 10/03/2019 Göztepe - Kasımpaşa Kasımpaşa ligdeki son 7 maçında hiç kazanamadı  Göztepe yenilmez
 10/03/2019 Alanyaspor - BB Erzurumspor BB Erzurumspor ligde deplasmandaki son 11 maçında hiç kazanamadı  Alanyaspor yenilmez
 10/03/2019 Alanyaspor - BB Erzurumspor Alanyaspor ligde evindeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Alanyaspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 10/03/2019 Hatayspor vs Eskişehirspor
 10/03/2019 Balıkesirspor Baltok vs Adanaspor
 10/03/2019 İstanbulspor vs Altınordu
 10/03/2019 Gençlerbirliği vs Altay
 11/03/2019 Denizlispor vs Ümraniyespor
 15/03/2019 Eskişehirspor vs Altınordu
 16/03/2019 Elazığspor vs Adana Demirspor
 16/03/2019 Ümraniyespor vs Gazişehir Gaziantep FK
 16/03/2019 Giresunspor vs İstanbulspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 10/03/2019 Kahramanmaraşspor vs Fethiyespor
 10/03/2019 Sivas Belediyespor vs Tuzlaspor
 10/03/2019 Bak Spor vs Darıca Gençlerbirliği
 10/03/2019 Bandırmaspor vs Tarsus İdman Yurdu
 10/03/2019 Etimesgut Belediyespor vs Fatih Karagümrük
 10/03/2019 Kırklarelispor vs Tokatspor
 10/03/2019 Manisa BBSK vs Anadolu Selçukspor
 10/03/2019 Pendikspor vs Şanlıurfaspor
 10/03/2019 Zonguldak Kömürspor vs Menemen Belediyespor
 10/03/2019 Manisa BBSK - Anadolu Selçukspor Anadolu Selçukspor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Manisa BBSK yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 10/03/2019 Batman Petrolspor vs Yomraspor
 10/03/2019 Hekimoğlu Trabzon vs Büyükçekmece Tepecikspor
 10/03/2019 Karaköprü Belediyespor vs Tire 1922
 10/03/2019 Erbaaspor vs Körfez Spor Kulübü
 10/03/2019 Ergene Velimeşe vs Nazilli Belediyespor
 10/03/2019 Gebzespor vs Artvin Hopaspor
 10/03/2019 Silivrispor vs Kozan Belediyespor
 10/03/2019 Şile Yıldızspor vs Erzin Belediyespor
 10/03/2019 Silivrispor - Kozan Belediyespor Kozan Belediyespor ligdeki son 5 maçında hiç kazanamadı  Silivrispor yenilmez
 10/03/2019 Silivrispor - Kozan Belediyespor Silivrispor ligdeki son 12 maçında hiç kazanamadı  Kozan Belediyespor yenilmez
 10/03/2019 Erbaaspor - Körfez Spor Kulübü Körfez Spor Kulübü ligde deplasmandaki son 12 maçında hiç kazanamadı  Erbaaspor yenilmez
 10/03/2019 Karaköprü Belediyespor - Tire 1922 Tire 1922 ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Karaköprü Belediyespor yenilmez
HABER ARŞİVİ
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI