Adana’da kurulan yağ fabrikası İngiliz istihbaratının merkezi çıktı!.

1925 yılında Adana’da Gilodo Nebati Yağ Fabrikası’nı kuran işadamı Gilodo kardeşler’in İngiliz İstihbarat’ına çalıştığı iddia edildi.

Cumhuriyet’in ilanından iki yıl sonra 1925 yılında Adana’da kurulan Gilodo Nebati Yağ Fabrikası’nın İngiliz istihbaratının merkezi olarak çalıştığına dair iddialar Emniyet Genel Müdürlüğü’nün arşivlerinde yerini aldı.

Gilodo Nebati Yağ Fabrikası’nı kuran sanayici işadamı Rafael Gilodo ve kardeşi Salomon Gilodo’nun, İngiliz istihbarat servisinin emrinde oldukları ileri sürüldü.

Söz konusu iddia Araştırmacı Yazar Dr. Servet Avşar tarafından gün yüzüne çıkartıldı. Avşar tarafından ortaya çıkarılan Emniyet Genel Müdürlüğü arşivinde bulunan 11312-11336 numaralı dosyalardaki belge ve takip raporlarında, Rusya’daki Bolşevik ihtilalinin ardından İstanbul’a yerleşen  işadamı Rafael Gilodo’nun mütareke döneminden önce İstanbul ve Adana’da Türkiye aleyhine İngiliz istihbaratına hizmet ettiği bilgisi yer alıyor.

Cumhuriyet’in ilanının ardından 1924 yılında Adana’da mecburi ikamete gönderilen Gilodo kardeşler pamuk ticareti ile başladıkları faliyetlerini 1925 yılında Gilodo Nebati Yağ Fabrikası’nı kurarak genişletti.

Daha sonra Türk vatandaşı olan Gilodo kardeşler, İngiltere’den getirdikleri makinelerle soyadlarını taşıyan fabrikada 10 yıl boyunca üretim gerçekleştirdi.

Halk kuşkulandı

Ancak çok sayıda yabancı kişinin fabrikaya girip çıkması yerel halkta kuşku uyandırırken 1934 yılında Adana’da esnaflık yapan ve Kıbrıslı Ahmet Rasim tarafından dönemin Başbakanı İsmet İnönü’ye, yollanan ihbar mektubu ile Gilodo kardeşler, dönemin Türk istihbarat birimi MAH ve Emniyet güçleri tarafından takip edilmeye başlandı.

Dr.Servet Avşar’ın ortaya çıkardığı emniyet raporlarında adı geçen fabrikanın “İngiliz sermayesi ile kurulduğu, tamamen İngiliz emel ve çıkarları doğrultusunda faaliyet yürüten bir bozgun yuvası olduğu” belirtiliyor.

Gilodo kardeşlere ait olarak gözüken fabrikanın “İngiliz istihbaratının Adana’daki gizli şebekesi olarak faaliyet gösterdiği, Adana’da pamukçuluğu öldürmeyi hedeflediği, Filistin’e gidecek Alman Yahudilere yardım merkezi olduğu” bilgisi de belgelerde yer alıyor.

Seyhan Valiliği’nin 7 Kasım 1933 günü Emniyet Siyasi Şube ve İçişleri Bakanlığı’na gönderdiği yazıda ise şöyle deniliyor “Adana’ya ayçiçeği ekimi, Gilodo tarafından sokulmuştur. Bunun gerekçesi pamuğun iyi para kazandırmaması ve uzun bir süre pamuksuzluktan fabrikasını atıl kapasiteden kurtarmak için hammadde sağlaması gösterilmişse de gerçekte bunun Adana pamukçuluğunu öldürmek için İngilizlerin kurguladığı ekonomik bir politika olduğundan hiçbir şekilde kuşku duyulmamalıdır.”

Bakanlık valiliği uyarmış

İçişleri Bakanlığınca 5 Ekim 1933’te Seyhan Valiliği’ne gönderilen yazıda ise Gilodo Fabrikası çalışanlarının casusluklarını ispat edebilecek tüm hâl ve hareketlerinin izlenmesi talimatı verilirken “İlinizde bulunan Gilodo Fabrikası’nın; İngiliz sermayesiyle kurulmuş, İngilizlerin denetim ve kontrolünde bir işletme olduğu, şu anda da müdürlük görevini yürütmekte olan Gilodo’nun mütareke yıllarında İngilizlerle birlikte çalışmış bir İngiliz ajanı olduğu anlaşılmıştır” deniliyor.