Başvekil Menderes ve arkadaşlarını darağacına götüren darbe 60 yaşında…

Türk demokrasi tarihine kara bir leke olarak geçen 27 Mayıs 1960 darbesinin üzerinden tam 60 yıl geçti. Millet, dönemin başbakanı Menderes ve yol arkadaşlarını idama götüren darbeyi lanetle anıyor.

Türk demokrasi tarihinde “kara bir leke” olan 27 Mayıs 1960 darbesinin üzerinden 60 yıl geçti. 1946’nın ocak ayında kurulan ve Mayıs 1950’de halkın büyük desteğini alan Demokrat Parti (DP), 27 yıllık tek parti dönemini sona erdirdi.

Yeter söz milletin!

“Yeter söz milletin” sloganıyla halkın karşısına çıkan Adnan Menderes liderliğindeki Demokrat Parti’nin ilk icraatlarından biri, Arapça ezanı serbest bırakmak oldu. Haziran 1950’de yapılan düzenlemeyle CHP’nin 1932’de çıkardığı “Türkçe ezan düzenlemesi” kaldırıldı. DP hükümeti, haziranda darbe hazırlığı yapıldığı gerekçesiyle TSK’nın komuta kademesini emekliye sevk etti.

CHP’yi sildi süpürdü

Tarım, sanayi ve demokraside önemli adımlar atan DP, 2 Mayıs 1954’te rekor kırarak oyların yüzde 58.4’ünü aldı ve 503 milletvekili çıkardı. CHP’nin milletvekili sayısı ise 31’de kaldı. Bu yenilginin ardından topun ağzındaki İsmet İnönü, muhalefetin dozunu daha da artırdı.

Cunta rahat durmadı

Bir yandan ekonomik krizle mücadele eden Menderes ve partisine nefes aldırmayan CHP ve ordu içindeki cuntacılar; 6-7 Eylül olayları, 9 subay olayını ve çeşitli milletvekili transferiyle ülkenin enerjisini tüketmeye çalıştılar. Ancak DP, 27 Ekim 1957’de yapılan seçimlerde yüzde 48.6 oy alarak 424 milletvekiliyle iktidarını sürdürdü. 1959’da Menderes’in uçağı düştü (sağ kurtuldu), İnönü, “Büyük Taarruz” gezileriyle halkı kışkırttı (Uşak gezisinde yaralandı), üniversite öğrencileri hükümet aleyhine gösteriler düzenledi. Yaşananlar nedeniyle İstanbul ve Ankara’da sıkıyönetim ilan edildi.

Tarihi cevap

1960’da Ankara’daki gösteride öğrencilerin arasına girerek konuşmak isteyen Menderes’in boğazına sıkan öğrenciye Başbakan “Ne istiyorsun” diye sorduğu gençten “Hürriyet istiyorum” cevabını aldı. Menderes, tarihe geçen “Bir başbakanın boğazını sıkıyorsun bundan ala hürriyet mi var?” ifadelerini ise burada kullandı. 21 Mayıs’ta da Harp Okulu öğrencileri sokağa çıktı.

Türkeş okudu

Tüm bu gelişmelerin ardından TSK içerisindeki cuntacıların oluşturduğu 38 kişilik Milli Birlik Komitesi (MBK), “DP’nin ülkeyi gitgide bir baskı rejimine ve kardeş kavgasına götürdüğü” gerekçesiyle 27 Mayıs’ta yönetime el koydu. Kurmay Albay Alparslan Türkeş tarafından 04.36’da Ankara Radyosu’ndan okunan bildiriyle “ihtilal” duyuruldu.

Demokrasi yara aldı

Darbe sonrasında Yassıadada kurulan ve Bebek ve Köpek gibi trajikomik davaların da yer aldığı cunta mahkemesinde Menderes ve Bakanlar Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan hunharca idam edilerek katledildi. Ancak onlar halkın gönlünde daima var oldular.