Trump kalkamazsa yerine kim geçecek?. İşte ABD’nin Başkanlık Veraset Yasası..

Cumhuriyetçi Başkan Donald Trump, Cuma günü sabahın erken saatlerinde yaptığı açıklamada, kendisinin ve First Lady Melania Trump’ın koronavirüs testinin pozitif çıktığını belirterek, testi pozitif çıkan yaklaşık 7,3 milyon Amerikalıdan ikisi olduklarını duyurdu.

Son haftalarda başkana yakın olan isimler testlerini yaptırmış veya yaptırmayı bekliyordu. ABD liderinin koronavirüse yakalandığı haberi, Trump’ın en yakın yardımcılarından biri olan Hope Hicks’in Kovid-19 testinin pozitif çıkmasının ardından geldi.

Test yapan yetkililer arasında Cuma günü erken saatlerde viral solunum yolu enfeksiyonu için yaptığı test negatif çıkan Başkan Yardımcısı Mike Pence ve bu haftanın başlarında Trump ile bir tartışma programına çıkan Demokratların başkan adayı Joe Biden da bulunuyor.

Trump’a konulan teşhis, bazı Amerikalıları üzerken, bazıları da haberi sevinçle karşıladı.

Ancak daha önemlisi, Trump’ın hastalanmasıyla gündeme gelen o kritik soru oldu: Başkan virüs yüzünden ülkeyi yönetemeyecek veya görevlerini yerine getiremeyecek kadar hasta olursa, başkomutanlığı kim devralacak?

Görünüşe göre Trump, şimdilik başkanlık görevlerini yerine getirebilecek durumda. Beyaz Saray yetkilileri, kendisinin ve eşinin şu anda iyi olduğunu açıkladı.

Amerika Birleşik Devletleri Anayasası ve ABD başkanlık tarihi, Trump başkomutan olarak hareket edemeyecek kadar hastalanırsa neler olacağına ışık tutuyor.

Anayasadaki 25. Değişiklik uyarınca, sağlık açısından yetersiz kalan bir başkan, yetkisini geçici olarak başkan yardımcısına devretme seçeneğine sahiptir ve görev için uygun gördüğü her an yetkisini geri alabilir.

Ancak, 25. Değişikliğin böyle bir prosedürün ana hatlarını çizen 3. Bendi nadiren kullanılmıştır.

Bu bend, Cumhuriyetçi Başkan Ronald Reagan’ın 1985’teki kolon ameliyatı sırasında, geçici olarak görevlerini başkan yardımcısı George Bush’a devretmesi sırasında devreye girdi.

Bir başkanın görevdeyken hayatını riske atan bir yara veya hastalığa maruz kalarak 25. Değişiklik maddesini kullanmak istediği son kez, 19 yıl önce, Reagan’ın bir suikast girişiminde vurulduğu zamandı.

Beyaz Saray o sırada değişikliğin 3. Bendini uygulamak için prosedürleri hazırlarken, cerrahlar mermiyi başarılı bir şekilde çıkardılar ve Reagan ayağa kalktı, belgeler imzalanmadı.

200 yıldan yaşlı ABD Anayasasına göre veraset hattı

Bugüne kadar dördü doğal nedenlerden, dördü suikast sonucu olmak üzere sekiz başkan görevdeyken öldü veya öldürüldü. Başkanlığın yetkileri her defasında başkan yardımcısına devredildi.

Anayasa, 1900’lerin ortalarına kadar başkanlık halefiyeti hakkında çok az şey söylemişse de, eğer başkomutan görevden alınırsa, istifa ederse, görevini yerine getiremezse, başkanlığın yetki ve görevlerinin başkan yardımcısına devredilmesi gerektiğini belirtir.

Bu anayasal kural, 1947’de Başkanlık Veraset Yasası’nın revizyonuyla güçlendirildi.

1792 tarihli orijinal yasada, Senato başkanı ve Temsilciler Meclisi Başkanı’nı ardıllık sırasına yerleştirmişti, ancak Kongre, 1886’da onları listeden çıkardı.

18 Temmuz 1947’de Demokrat Başkan Harry Truman, bu yetkilileri yeniden görevlendiren ancak Meclis başkanını Senato başkanının önüne yerleştiren veraset kanununu imzaladı.

Bu yasa gereğince, Demokrat Meclis Başkanı Nancy Pelosi, hem Trump hem de Pence görev yapamaz hale gelirse başkanlık makamını devralacak.

İlkbaharda Beyaz Saray, böyle bir olasılık için hiçbir planı olmadığını açıklamıştı.

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Kayleigh McEnany, “Bu bizim ele aldığımız bir şey bile değil. Başkanı sağlıklı tutuyoruz. Başkan yardımcısını sağlıklı tutuyoruz ve biliyorsunuz şu anda sağlıklılar ve olmaya devam edecekler.” ifadelerini kullanmıştı.

Temel ilke: Hükümetin devamlılığı

Tüm bunlara rağmen, CNN analisti Dr. Jonathan Reiner, haber kuruluşuyla yaptığı röportajda Pelosi’nin kendini güvende tutması ve yüksek sağlık önlemleri alması gerektiğini söyledi.

Reiner, ‘Hükümetin devamlılığı, burada net bir liderimizin olmasını gerektiriyor. Hem başkanın hem de başkan yardımcısının şu anda hastalanması çok olası. Bana kalırsa, Meclis Başkanının faaliyetini sınırlandırır ve nispeten steril bir ortamda gerçekten izole olmasını sağlardım.” dedi.

(star)